Een stoel als kunstwerk ter vermindering van de riooloverstorten
Heb jij deze speciale stoel al zien staan langs het kanaal in Brussel? Ben jij één van de weinigen die erop mag plaatsnemen? Het interactieve kunstwerk moet helpen aandacht te vragen voor de slechte waterkwaliteit van onze waterlopen door de frequente riooloverstorten alsook leiden tot oplossingen.
Wanneer je dichter bij de stoel komt wordt je eerst geconfronteerd met een op de grond geschreven tekst “No seat for canal flushers”. Panelen achter het kunstwerk leggen uit wat dit juist wil zeggen, dat alleen diegenen die nog nooit hun toilet doorspoelden naar het kanaal plaats mogen nemen op de stoel. Automatisch zullen velen denken dat zij dat nog nooit deden. Maar de realiteit is anders. Iedereen die bij regenweer reeds een toilet doorspoelde in Brussel is een potentiele bijdrager aan de vervuiling van het kanaal en de Zenne via de riooloverstorten.
Bij regen stroomt het regenwater in Brussel rechstreeks naar de riolering waar het zich mengt met vervuild rioolwater. En aangezien de riolen al dit water niet aankunnen storten deze via de riooloverstorten over, eerst naar de Zenne en als tweede niveau naar het kanaal. Maandelijks vinden zo’n 5 riooloverstorten plaats naar de Zenne en 1 à 3 naar het kanaal. Daarom draag jij bij aan de vervuiling wanneer je het toilet doorspoelt bij regenweer.
Kom op deze pagina nog meer te weten over het probleem van riooloverstorten.
Wanneer je dichter bij de stoel komt wordt je eerst geconfronteerd met een op de grond geschreven tekst “No seat for canal flushers”. Panelen achter het kunstwerk leggen uit wat dit juist wil zeggen, dat alleen diegenen die nog nooit hun toilet doorspoelden naar het kanaal plaats mogen nemen op de stoel. Automatisch zullen velen denken dat zij dat nog nooit deden. Maar de realiteit is anders. Iedereen die bij regenweer reeds een toilet doorspoelde in Brussel is een potentiele bijdrager aan de vervuiling van het kanaal en de Zenne via de riooloverstorten.
Bij regen stroomt het regenwater in Brussel rechstreeks naar de riolering waar het zich mengt met vervuild rioolwater. En aangezien de riolen al dit water niet aankunnen storten deze via de riooloverstorten over, eerst naar de Zenne en als tweede niveau naar het kanaal. Maandelijks vinden zo’n 5 riooloverstorten plaats naar de Zenne en 1 à 3 naar het kanaal. Daarom draag jij bij aan de vervuiling wanneer je het toilet doorspoelt bij regenweer.
Kom op deze pagina nog meer te weten over het probleem van riooloverstorten.
De stoel is geïnstalleerd aan de sluis van Molenbeek aan de Ninoofse Poort, een plek waar veel mensen passeren. Het doel is dan ook zoveel mogelijk mensen te interpeleren en hen iets bij te brengen over de problematiek. Hoe meer mensen op de hoogte zijn hoe groter de maatschappelijke vraag om het probleem op te lossen en hoe meer mensen zelf kunnen bijdragen aan de oplossing.
Het kunstwerk zelf toont één van de oplossingen. Kan je het zien? Nee? De stoel is opgebouwd uit verschillende stukken beton waarvan het zitvlak elders in Brussel als vloerplaat uit de grond is gehaald bij een onthardingsproject, op die plek kan regenwater nu infiltreren in de grond. En dit is één van de dingen die moet gebeuren om de riooloverstorten tegen te gaan. We moeten zoveel als mogelijk de stad ontharden om regenwater te laten infiltreren waar het valt. Dat kan iedereen met een tuin of oprit ook zelf doen.
Een tweede oplossing is het ontkoppelen van daken, straten en pleinen van de riolering zodanig dat regenwater er niet meer naartoe kan stromen. Dit kan door het regenwater te laten stromen naar regenwatertuinen of wadi’s. Bij regenweer lopen deze dan even vol waarna het water geleidelijk in de grond begint te infiltreren en verdwijnt. Twijfel je eraan dit zelf te doen in jouw tuin vergeet dan niet dat het sowieso al regent in jouw tuin, het klein beetje extra regenwater van je dak zal geen immens verschil maken. In de openbare ruimte kan dit regenwater op zeer uiteenlopende manieren opgevangen worden, zoals bv. een lager gelegen voetbalpleintje dat bij droog weer dienst doet als voetbalplein en bij regenweer als stormbekken. Of bekijk de plannen die we maakten voor het park rond de Basiliek van Koekelberg wanneer dat dak zou afgekoppeld worden. De stad Kopenhagen heeft ook een zeer mooi Cloudburst Management plan van 300 verschillende projecten doorheen de stad om regenwater te ontkoppelen. Bekijk hier een voorstelling van het plan op onze conferentie Where Does The Rain Go van 2023.
Een derde oplossing is het vertragen van het regenwater. Wanneer we daarin slagen komt niet al het regenwater tegelijk in de riolering terecht waardoor de riolen minder snel overstorten.
Lees hier meer artikels over het riooloverstortprobleem:
Voor het maken van de stoel inspireerden we ons op het kunstwerk A Basic Instinct van Anna Aagaart Jensen en kwamen we terecht bij de Belgische kunstenaar Lionel Jadot. Lionel maakt veel kunstwerken uit gerecupeerd materiaal en komt uit een familie van meubelmakers, een perfecte combinatie dus. Lionel bleek bovendien ook al een reeks stoelen te maken uit ontmantelde stukken asfalt: Lost Highway Chairs.
De stoel werd ingehuldigd op 25 november 2025 in de aanwezigheid van Lionel Jadot, de Haven van Brussel, Leefmilieu Brussel, parlementariers en andere sympathisanten. We vroegen hen allemaal het kunstwerkt te handtekenen als blijk van engagement om samen te werken naar het naar nul herleiden van de riooloverstorten voor het bekomen van gezonde en propere waterlopen. Wil je dat engagement ook aangaan? Twijfel dan niet zelf de stoel te gaan taggen met je handtekening.
